NC và PP điều trị mới
  • Y học cổ truyền nhận thức về loãng xương

    Trong Y học cổ truyền không có bệnh danh loãng xương song, dựa vào các chứng trạng mô tả trong y văn thì loãng xương sớm được mô tả và ghi chép lại qua nhiều thời đại. Trong《Hoàng đế nội kinh》đã ghi lại trong các thiên “Yêu thống”, “Tinh thương ắt cốt đau mỏi yếu”.

    1.2.1. Bệnh danh “Yêu thống”, “Cốt nuy”

    Trong Y học cổ truyền không có bệnh danh loãng xương song, dựa vào các chứng trạng mô tả trong y văn thì loãng xương sớm được mô tả và ghi chép lại qua nhiều thời đại. Trong《Hoàng đế nội kinh》đã ghi lại trong các thiên “Yêu thống”, “Tinh thương ắt cốt đau mỏi yếu”.《Tố vấn • Trường thích tiết luận》đã ghi lại: “… bệnh tại cốt, cốt nặng mất khả năng cử động, cốt tủy đau mỏi, khí trở ngại, tên bệnh là cốt tý”. Trong《Tố vấn • Nuy luận》lại ghi: “thận là tạng thủy, thận bất thắng hỏa, ắt cốt khô tủy hư nên chân không thể nâng đỡ được cơ thể, mà sinh thành chứng nuy.” Vì vậy, hiện nay phần lớn quy bản bệnh thuộc phạm trù các chứng bệnh “Yêu thống”, “Cốt nuy”, tiền hậu tuyệt kinh [48]. YHCT cho rằng, bệnh nguyên của loãng xương có liên quan đến các nhân tố như di truyền, ẩm thực lao quyện, lão suy, lục dâm, tình chí thất điều. Trong những năm gần đây YHCT không ngừng đi sâu vào nghiên cứu cơ chế bệnh biến của loãng xương nguyên phát với 3 phương diện lí luận, thực nghiệm và lâm sàng. Bước đầu có nhiều kết quả.

    1.2.2. Nghiên cứu lí luận Y học cổ truyền về chứng loãng xương

    1.2.2.1. Bệnh cơ tạng phủ

    Thận hư là căn bản phát bệnh. Jinmingting và cs [30] căn cứ vào lí luận cơ bản của YHCT về xương cốt như, thận là gốc của tiên thiên, thận tàng tinh chủ cốt tủy, đã nói lên quan hệ bệnh lí giữa thận, xương cốt, tủy là thận hư thận tinh bất túc, cố tủy thất dưỡng có thể dẫn đến xương cốt ròn yếu vô lực, xuất hiện các biểu hiện điển hình của loãng xương như eo lưng đau mỏi, khớp gối mỏi mền. Jinyong [31] căn cứu vào y văn mô tả trong《Hoàng đế nội kinh》: “Thận khí bình hòa, cân cốt chắc khỏe”, “thận suy, hình thể đều cực”. Nghĩa là《Hoàng đế nội kinh》cho rằng, loãng xương là do thận tinh khuy hư đẫn đến nguồn hóa sinh cốt tủy bất túc, cốt mất nuôi dưỡng, làm cho xương cốt biến đổi trở nên ròn yếu vô lực (mất cơ năng xương), và đau đớn, thậm trí gãy xương. Nghiên cứu đã cho thấy [24],[35],[50] thận hư có thể dẫn đến hệ thống thần kinh thể dịch, đặc biệt là rối loạn chức năng 3 tuyến đích của trục vùng dưới đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục (tuyến giáp, tuyến thượng thận), ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và tổng hợp xương, gây nên phát sinh loãng xương. Điều này phù hợp với lý luận y học cổ truyền.

     


    Tỳ vị hư nhược là nhân tố trọng yếu gây phát sinh bệnh. Zhuyunping [60] cho rằng, thận tinh nhờ sự nuôi dưỡng của tỳ mới không ngừng được bổ sung, nếu tỳ mất vận hóa, thận tinh mất nguồn nuôi dưỡng hóa sinh ắt xương cốt ròn yếu mất cơ năng, mà dẫn đến loãng xương. Zhuxiaohua và cs [59] cho rằng, từ các phương diện tỳ vị với thận, khí huyết, cơ nhục xương cốt, tiêu hóa hấp thụ, đã luận thuật tổng hợp tỳ vị với loãng xương ở người cao tuổi có liên quan với nhau mật thiết, và đã chỉ ra phép kiện tỳ ích vị là một phương pháp trọng yếu trong điều trị loãng xương ở người có tuổi.
    Tỳ vị hư nhược là nhân tố trọng yếu gây phát sinh bệnh. Trong《Chư bệnh nguyên hậu luận • Quyển 3 • Hư lao bệnh chư hậu》viết: “can chủ cân tàng huyết, thận chủ cốt sinh tủy. Hư lao tổn huyết hao tủy, nên thương cân cốt.” Tubin và cs [21] cho rằng, chức năng sơ tiết của can bình thường, khí huyết tân dịch được phân bố đều khắp cơ thể, tỳ mới vận hóa được bình thường, ngược lại, can mất sơ tiết nên ảnh hưởng đến sự sinh hóa và vận hành của khí huyết tân dịch, từ đó ảnh hưởng đến dinh dưỡng cân cốt.

    1.2.2.2. Bệnh cơ ứ huyết đàm trọc

    《Tố vấn • Điều kinh luận》viết: “… huyết hòa ắt kinh mạch lưu thông, dinh sung túc âm dương, cân cốt chắc chắn, xương khớp thanh lợi.” Dongyan [20] cho rằng, thận hư tinh khuy, đàm ứ trở lại là bệnh cơ chủ yếu của loãng xương ở người cao tuổi. Loãng xương khởi bệnh tuổi trung niên, lõa niên thành tật bệnh, chính là do “thận khí hư”, “thiên quý kiệt”. Người có tuổi hoạt động giảm thiểu, lại thêm hoạt động công năng của tạng phủ suy giảm, khí huyết vận hành bất thông lợi, đình trệ mà thành ứ. Thận hư tinh khuy lâu ngày, ắt thương tỳ thổ, tỳ hư ắt đàm trọc nội sinh, đàm vô hình lưu trú kinh lạc xương khớp,